Máńgi toń jerdegi qubyrlar: olardy nege tirekterge qoiady jáne topyraqty qalai qorǵaidy

Másele nede

Máńgi toń — jyl boiy qatyp jatatyn topyraq. Qatyp turǵanda ol berik. Biraq ony jylytsa, kenishterindegi muz erip, topyraq botqaǵa ainalady jáne otyrady.

Jerge tikelei tóselgen ystyq qubyr qyzdyrǵysh sekildi jumys isteidi: onyń astynda erý aımaǵy paida bolady, qubyr qisaiady, tirekter otyrady, dánekerleý tigisteri eseptelmegen júktemelerdi alady.

Qurylystyń eki qaǵidasy

Toń topyraqtarda qurylys SP 25.13330 «Máńgi toń topyraqtardaǵy negizder men irgetastar» erezheler jinaǵynda bekitilgen eki qaǵidanyń birimen júrgiziledi:

I qaǵida — negiz topyraǵy ǵimarattyń búkil qyzmet merziminde toń kúiinde saqtalady;
II qaǵida — topyraqtyń erýine jol beriledi, biraq onyń otyrýy aldyn ala esepke alynady.

Toń topyraqtaǵy ystyq qubyrlar úshin kóbinese birinshi qaǵida tańdalady — topyraqqa tiispeidi.

Qubyrlardy nege tirekterge qoiady

Máńgi tońdy saqtaýdyń eń senimdi tásili — qubyrdy jerden kóterý. Qubyr men topyraq arasynda jel ótetin keńistik qalady: jylý jerge emes, aýaǵa ketedi.

Tirekter jazda eriitin qabattan tómen toń topyraqqa batyrylǵan qadalarǵa ornatylady. Tereńdik mańyzdy: bul qabatta qysta topyraq isinip, qadany joǵary qarai iterip shyǵarýǵa tyrysady.

Topyraq termostabilizatorlary

Termostabilizator — ishinde salqyndatqyshy bar germetikalyq qubyr: onyń tómengi bóligi topyraqqa, al qabyrǵaly joǵarǵy bóligi aýaǵa shyǵady. Qysta salqyndatqysh tómende býlanyp, joǵary kóterilip, jylýdy sýyq aýaǵa beredi, al kondensat qaita aǵady. Osylaisha qurylǵy búkil qys boiy elektrsiz topyraqtan jylýdy «sorady».

Jazda, aýa topyraqtan jylyraq bolǵanda, termostabilizator ózinen-ózi sónedi. Jaýapty tirekterde olardy tikelei qadalarǵa ornatady.

Tundradaǵy topyraq termostabilizatorlary bar qadalardaǵy qubyr tirekteri — Qadalardaǵy termostabilizatorlar qysta topyraqtan jylýdy alyp, ony toń kúiinde saqtaidy.

Temperatura aiyrmashylyǵyn óteý

Soltústiktegi qubyr jazda montajdalady, qysta −50 °C-qa deiin salqyndaýy múmkin, al ishindegi ónim ystyq bolady. Júzdegen gradýs aiyrmashylyq úlken uzarý beredi — ony sóndirý kerek:

zigzag trassa — qubyrdy synyq syzyqpen júrgizedi, uzaru iilisterge ketedi;
P tárizdi jáne silfondy kompensatorlar — trassa túzý jerlerde;
syrǵymaly tirekter — qubyr olardyń boiymen erkin jyljidy.

Soltústik temperaturalary úshin uzarýdy bizdiń kalkuliatorymyzda esepteýge bolady.

Soltústik nysandary úshin kompensatorlar, tirekter men armatura jetkizemiz — −60 °C-qa deiingi aıazdy eskere otyryp.

Kompensatorlar katalogy

Oqshaýlaý jáne jylytý

Sý men tutqyr ónimder tasymaldaityn qubyrlardy aıazdan qorǵanys qaptamasy bar qalyń jylý oqshaýlaǵyshymen qorǵaidy jáne jylytady — jylytqysh kábelmen nemese jylý serigimen. Materialdar men jabdyq −60 °C-qa deiingi aıazdy eskere otyryp tańdalady: qarapaiym bolat pen tyǵyzdaǵyshtar mundai aıazda mortymal bolady.

Monitoring

Máńgi toń ýaqyt óte ózgeredi, sondyqtan ony baqylaidy: termometrlik uńǵymalarda topyraq temperaturasy ólshenedi, geodezister tirekterdiń jaǵdaiyn tekseredi. Tirek astyndaǵy topyraq erý bastasa, bul aldyn ala kórinedi — qubyr qisaimai turyp.

Jıi qoiylatyn suraqtar

Nege Soltústikte qubyrlardy jerge kómbeidi?

Jerdegi ystyq qubyr máńgi tońdy eritedi, topyraq otyrady jáne qubyr deformatsiialanady. Jer ústinde jylý aýaǵa ketedi, al topyraq toń kúiinde qalady.

Topyraq termostabilizatory degen ne?

Qysta topyraqtan jylýdy elektrsiz aýaǵa shyǵaryp, topyraqty toń kúiinde saqtaityn salqyndatqyshy bar germetikalyq qubyr. Jazda ol ózi jumysyn toqtatady.

Qubyrlardy nege zigzagpen tóseidi?

Trassanyń iilisteri temperaturalyq uzarýdy ózine alady. Soltústikte temperatura aiyrmashylyǵy óte úlken, al zigzag uzarýdy kóp kompensatorsyz sóndirýge kómektesedi.

Arktikalyq qubyrlarǵa qandai bolat kerek?

Sýyqqa tózimdi — tómen temperaturada tutqyrlyǵyn saqtaityn bolat. Markasy eń tómengi paidalaný temperaturasy men esep boiynsha tańdalady; qarapaiym kómirtekti bolat qatty aıazda mortymal bolady.

Qadalardaǵy qate nege qaýipti?

Eger qadalar berik toń topyraqqa nemese jartasqa jetpese, topyraq erigende olar birkelki emes otyrady jáne tirekter konstruktsiia astynan ketedi. Mundai qateler Soltústiktegi iri apattardyń sebebi bolǵan.

Taǵy oqyńyz

Компенсаторлар

Oсьтік, бұрыштық немесе бүйірлік компенсатор

Осьтік компенсатор құбыр бойымен жылжуды, бұрыштық түрі бұрылуды, бүйірлік түрі көлденең ығысуды қабылдайды. Тіректер мен қысым күштері есептелуі тиіс.

Oqu ýaqyty: 6 минут

Polıarlyq túnde qatty aıazdaǵy qyraý basqan qubyr

Soltústik · Qubyr

−50 °C-taǵy metall: sýyqtan synǵyshtyq jáne Soltústikke arnalǵan bolattar

Bolat aıazda nege shyny sııaqty synady jáne Soltústiktiń qubyrlary men jabdyǵyna metaldy qalaı tańdaý kerek.

Oqu ýaqyty: 6 minut

Túbinde synama alǵyshy bar tik bolat rezervýar

Rezervýarlar

PSR synama alǵysh: qalaı qurylǵan jáne qalaı tańdaý kerek

Rezervýardyń búkil bıiktigi boıynsha munaı óniminiń biriktirilgen synamasyn shatyrǵa kóterilmeı qalaı alýǵa bolady.

Oqu ýaqyty: 5 minut

Qubyr

GOST 33259 boıynsha flanecter: túrleri jáne tyǵyzdaǵysh better

Jalpaq nemese jaǵaly, B oryndalýy nemese shıp-oıyq: flanec túrleri men tyǵyzdaǵysh betterdi qarastyramyz.

Oqu ýaqyty: 6 minut

Солтүстік және Арктика

Топырақ термосифондары: электрсіз салқындату

Пассивті термосифондар жылуды топырақтан суық ауаға булану және конденсация арқылы тасымалдайды. Олар негізінен қыста жұмыс істейді; іргетасқа жылутехникалық есеп қажет.

Oqu ýaqyty: 6 минут