Qubyrdyń temperaturalyq uzaruy: formula, esep jáne onlain-kalkuliator

Esep formulasy

Qubyrdyń uzaruy onyń uzyndyǵyna jáne temperatura aiyrmashylyǵyna tura proportsional. Ýchaske neǵurlym uzyn jáne neǵurlym qatty qyzsa, soǵurlym uzaru kóp bolady.

ΔL = α · L · Δt

ΔL — ýchaskeniń uzaruy, mm;
α — materialdyń syzyqtyq keńeiý koeffitsienti, mm/(m·°C);
L — qozǵalmaityn tirekter arasyndaǵy ýchaske uzyndyǵy, m;
Δt — temperatura aiyrmashylyǵy, °C: jumys temperaturasy men montaj temperaturasynyń aiyrmasy.

Eki qozǵalmaityn tirek arasyndaǵy árbir ýchaskeni bólek esepteý kerek: dál osy uzarudy kompensator qabyldaýy tiis.

Kompensatorsyz qubyr temperaturalyq uzarýdan joǵary qarai iilgen — Eger uzaruǵa barar jer bolmasa, qubyr joǵary qarai iiledi nemese dánekerleý tigisinen jarylady.

Eki qozǵalmaityn tirek arasyndaǵy ýchaske: ΔL uzaruyn kompensator qabyldaidy, baǵyttaýshy tirekter qubyrdy osinde ustaidy.

Keńeiý koeffitsientteri

α koeffitsienti qubyr materialyna baılanysty. Tómende aldyn ala esepke qoldanylatyn 20–100 °C aralyǵyndaǵy ortasha mánder.

Material	α, mm/(m·°C)	α, 10⁻⁶ 1/°C
Kómirtekti bolat (St20, 09G2S)	0,012	12
Tot baspaityn bolat (12H18N10T, AISI 321)	0,0166	16,6
Mys	0,017	17
Aliýminii	0,024	24
Polipropilen (PP-R)	0,15	150
Polietilen (PND)	0,2	200

Anyqtamalyq mánder. Joǵary temperatura men dál esep úshin koeffitsient naqty markanyń anyqtamalyq derekterinen alynady.

Uzyndyǵy 100 m bolat qubyrdyń uzaruy

Masshtabty tez baǵalaý úshin — uzyndyǵy 100 metr ýchaskege daiyn keste.

Material	Δt = 50 °C	Δt = 100 °C	Δt = 150 °C	Δt = 200 °C
Kómirtekti bolat, mm	60	120	180	240
Tot baspaityn bolat, mm	83	166	249	332

Basqa uzyndyq úshin mán proportsional qaita esepteledi: 50 metr — eki ese az, 200 metr — eki ese kóp.

Esep mysaly

Qozǵalmaityn tirekter arasyndaǵy uzyndyǵy 60 m kómirtekti bolattan jasalǵan jylý jeliisiniń ýchaskesi. Montaj — +10 °C, jumys temperaturasy — +130 °C. Qubyr syrtqy tóselgen: qysta toqtaǵanda −40 °C-ge deiin salqyndaýy múmkin.

Qyzǵandaǵy uzaru: 0,012 × 60 × (130 − 10) = 86,4 mm.
Salqyndaǵandaǵy qysqaru: 0,012 × 60 × (10 − (−40)) = 36 mm.
Kompensatordyń tolyq júrisi: 86,4 + 36 = 122,4 mm.

Bul ýchaskeniń kompensatory keminde 122 mm-di qorymen qabyldaýy kerek. Nazar aýdaryńyz: sýyqtaǵy qysqaru júriske 40%-dan astam qosty. Qubyrlar jazda montajdalyp, qysta −50 °C-ta turatyn Soltústikte bul bóliktí eskermeýge bolmaidy.

Onlain-kalkuliator

Ýchaske uzyndyǵy, m

Material

Montaj temperaturasy, °C

Maks. jumys, °C

Toqtaǵandaǵy min., °C

Qyzǵandaǵy uzaru—

Salqyndaǵandaǵy qysqaru—

Kompensatordyń tolyq júrisi—

Nátije — aldyn ala baǵalaý úshin. Qysymdy, ortany jáne kompensator túrin eskere otyryp dál tańdaýdy OnePROM injeneri jasaidy.

Esep boiynsha kompensator tańdaý

Uzarudy qalai óteýge bolady

Ózin-ózi óteý

Uzarudy trassanyń buryldystary — G jáne Z tárizdi ýchaskeler qabyldaidy. Bul eń arzan tásil, biraq trassa múmkindik berse jáne buryldys iyqtary jetkilikti uzyn bolsa ǵana jumys isteidi.

P tárizdi kompensatorlar

Sol qubyrdan jasalǵan ilmek. Senimdi jáne qyzmet kórsetýdi qajet etpeidi, biraq kóp oryn alady jáne qosymsha gidravlikalyq kedergi týǵyzady.

Jylý trassasyndaǵy P tárizdi kompensator — P tárizdi kompensator: uzarudy ilmektiń iilýi qabyldaidy.

Silfondy kompensatorlar

Tot baspaityn bolattan jasalǵan gofrlanǵan qabyq qysylyp-sozylyp uzarudy qabyldaidy. Yqsham, qubyr syzyǵyna tikelei ornatylady — sondyqtan jylý jelileri, ónerkásiptik qubyrlar men tar trassalar úshin tańdalady.

Silfondy kompensatordyń qimasy: tot baspaityn bolattan gofrlanǵan qabyq — Silfon — tot baspaityn bolattan jasalǵan gofrlanǵan qabyq.

Esepteletin júris, qysym jáne orta boiynsha silfondy kompensator tańdaimyz.

Kompensatorlar katalogy

Qozǵalmaityn jáne baǵyttaýshy tirekter

Kompensator tek tirektermen birge jumys isteidi. Qozǵalmaityn tirekter qubyrdy ýchaskelerge bóledi, árbir ýchaskege óz kompensatory qoiylady. Uzarudan jáne qubyrdaǵy qysymnan túsetin kúsh qozǵalmaityn tirekterge beriledi — olar osy júktemege esepteledi.

Baǵyttaýshy tirekter osik kompensatory búiirge iilmeýi úshin qubyrdy osinde ustaidy. EJMA usynymdary boiynsha birinshi baǵyttaýshy tirek kompensatordan qubyrdyń 4 diametrinen alys emes, ekinshisi — 14 diametrden alys emes ornatylady.

Estakadadaǵy qozǵalmaityn tirek jáne baǵyttaýshy tirekter — Qozǵalmaityn tirek kúshti qabyldaidy, baǵyttaýshylar qubyrdy osinde ustaidy.

Jıi qoiylatyn suraqtar

Bolat qubyr qyzǵanda qanshalyqty uzarady?

Kómirtekti bolat 100 °C qyzǵan saiyn ár metrge shamamen 1,2 mm uzarady. Uzyndyǵy 100 metr ýchaske osyndai qyzýda 120 mm-ge uzarady.

Bastapqy temperatura retinde qaisysyn alý kerek?

Ýchaske tuiyqtalǵan — qozǵalmaityn tirekterge dánekerlengen kezdegi temperaturany. Odan jumys temperaturasyna deiin qyzǵandaǵy uzaru da, montaj temperaturasynan tómen salqyndaǵandaǵy qysqaru da esepteledi.

Qubyrdyń salqyndaýyn eskerý kerek pe?

Iá. Eger qubyr montaj temperaturasynan tómen salqyndai alsa — qysqy toqtaýda nemese syrtqy tóseýde — ol qysqarady. Kompensator tolyq júriske tańdalady: uzaru plius qysqaru.

Nege kompensator tek qozǵalmaityn tirekter arasynda jumys isteidi?

Qozǵalmaityn tirekter qubyrdy ýchaskelerge bólip, uzaru esepteletin núkteni belgileidi. Olarsyz qubyr retsiz qozǵalady, al júkteme jabdyq pen dánekerleý tigisterine túsedi.

Tot baspaityn bolat pen polipropilen úshin esep nesimen erekshelenedi?

Tek α koeffitsientimen. Tot baspaityn bolat kómirtekti bolatqa qaraǵanda shamamen 1,4 ese, al polipropilen 10 eseden astam kúshti keńeiedi. Formula sol kúiinde qalady.

Esep nátijesi boiynsha qandai kompensator tańdaý kerek?

Trassa múmkindik berse — buryldystarda ózin-ózi óteýdi qoldanady. Oryn jetispese, P tárizdi nemese silfondy kompensatorlar qoiylady. Silfondy kompensator esepteletin tolyq júristen kem emes, qorymen tańdalady.